Έχω συμπληρώσει πολλά χρόνια στον χώρο των ηλεκτρικών οικιακών συσκευών. Έχω δει τον κλάδο να αλλάζει, να περνά κρίσεις, να πιέζεται και να προσαρμόζεται. Και αν κάτι με απασχολεί περισσότερο τα τελευταία χρόνια, δεν είναι ούτε ο ανταγωνισμός ούτε το ίντερνετ. Είναι το γεγονός ότι ολοένα και περισσότερα μαγαζιά κλείνουν γιατί δεν υπάρχει συνέχεια.
Η διαδοχή έχει εξελιχθεί στο μεγαλύτερο πρόβλημα του κλάδου μας.
Όχι γιατί δεν υπάρχουν παιδιά. Αλλά γιατί, ακόμα και όταν υπάρχουν, δεν θέλουν ή δεν μπορούν να ακολουθήσουν. Και αυτό δεν είναι τυχαίο.
Σήμερα, στα 65 μου, μπορώ να πω με σιγουριά ότι αυτή η δουλειά έχει γίνει πολύ πιο απαιτητική απ’ ό,τι ήταν παλιά, ειδικά για έναν νέο άνθρωπο που σκέφτεται να τη συνεχίσει.
Τα περιθώρια κέρδους είναι μικρά. Οι ώρες ατελείωτες. Ο όγκος δουλειάς μεγάλος. Και οι υποχρεώσεις συνεχείς. Η ευθύνη δεν τελειώνει με την πώληση.
Γιατί εδώ δεν πουλάς κάτι και τελείωσε. Πουλάς συσκευές που μπαίνουν μέσα στο σπίτι ή στην επιχείρηση του άλλου. Που χαλάνε. Που έχουν εγγυήσεις. Που χρειάζονται εξηγήσεις, υποστήριξη και service.
Υπάρχουν επιστροφές, παράπονα και απαιτήσεις. Υπάρχουν πελάτες που δικαίως ζητούν λύσεις άμεσα, γιατί έχουν επενδύσει χρήματα και εμπιστοσύνη.
Η δική μου πορεία δεν ξεκίνησε από γραφείο. Ξεκίνησε από την καθημερινή επαφή με τον κόσμο και τη δουλειά. Μεγάλωσα στη Νέα Μάδυτο και αργότερα, με το μαγαζί στην Ασπροβάλτα, ζήσαμε από κοντά τι σημαίνει εμπόριο σε τουριστική περιοχή.
Για χρόνια γύρναγα με το φορτηγό σε όλη τη Μακεδονία και τη Θράκη. Πούλαγα σε ιδιώτες και επαγγελματίες. Έβλεπα την αγορά όπως πραγματικά είναι, από κοντά και όχι θεωρητικά. Έτσι έμαθα αυτή τη δουλειά.
Ταυτόχρονα έχει αλλάξει και ο πελάτης. Σήμερα έρχεται διαβασμένος. Έχει ψάξει στο ίντερνετ, έχει συγκρίνει τιμές, έχει δει προσφορές από sites που δουλεύουν με ελάχιστα έξοδα, πολλές φορές από το σπίτι, χωρίς φυσική παρουσία.
Και περιμένει από ένα κανονικό κατάστημα να ακολουθήσει τις ίδιες τιμές.
Δεν βλέπει εύκολα τι υπάρχει από πίσω. Δεν βλέπει το ενοίκιο, το προσωπικό, τις εισφορές, το στοκ, την ευθύνη όταν κάτι πάει στραβά.
Για να συνεχίσεις σήμερα να υπάρχεις ως επιχείρηση, δεν αρκεί να είσαι απλώς καλός έμπορος. Πρέπει να διαχειριστείς πολλές παραμέτρους ταυτόχρονα.
Να έχεις σωστό website. Να έχεις παρουσία στο ίντερνετ, στα marketplaces, στα social media. Να παρακολουθείς, να απαντάς, να ενημερώνεις.
Και, κυρίως, πρέπει να έχεις στοκ.
Ο πελάτης σήμερα θέλει άμεση παράδοση. Θέλει το προϊόν τώρα. Αυτό παλιότερα δεν ήταν δεδομένο. Σήμερα όμως, αν δεν το έχεις διαθέσιμο, απλώς θα το βρει αλλού.
Όλα αυτά σημαίνουν κεφάλαιο, οργάνωση, ρίσκο και συνεχή πίεση.
Σε αυτό το σημείο αξίζει να αναφερθεί και κάτι που έχει ήδη επισημανθεί από τη νεότερη γενιά του κλάδου.
Όπως ανέφερε και ο γιος μου, Φώτης Πρασίνης, σε πρόσφατο άρθρο του
Η αγορά ηλεκτρικών συσκευών το 2025 μέσα από τα μάτια του Φώτη Πρασίνη,
ο κλάδος των ηλεκτρικών οικιακών συσκευών δεν μικραίνει ιδιαίτερα. Ο συνολικός τζίρος τα τελευταία χρόνια κινείται περίπου στα ίδια επίπεδα.
Αυτό που αλλάζει είναι το πού πηγαίνει αυτή η δουλειά.
Πηγαίνει ολοένα και περισσότερο στις μεγάλες αλυσίδες. Σε επιχειρήσεις που μπορούν να διαχειριστούν website, marketplaces, social media, μεγάλα αποθέματα, γρήγορες παραδόσεις και χαμηλά περιθώρια κέρδους.
Και όχι στα μικρά, επαρχιακά μαγαζιά.
Για αυτό και στην κεντρική εικόνα του άρθρου βρίσκομαι μαζί με τα παιδιά μου, σε μια φωτογραφία από διακοπές μας πριν από περίπου είκοσι χρόνια. Όχι για λόγους εικόνας, αλλά γιατί η διαδοχή σε αυτή τη δουλειά δεν είναι θεωρία. Είναι άνθρωποι που στέκονται δίπλα σου, σε στηρίζουν και μπαίνουν καθημερινά στη διαδικασία να σηκώσουν το ίδιο βάρος.
Σε αυτό το σημείο οφείλω να πω και κάτι προσωπικό. Εγώ ανήκω στους τυχερούς του κλάδου. Υπάρχει διαδοχή. Υπάρχει συνέχεια.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τα δύσκολα τελείωσαν. Αντίθετα, τώρα ξεκινά μια άλλη, εξίσου απαιτητική φάση. Η ομαλή μεταφορά μιας επιχείρησης από μια πολύ παλαιότερη γενιά σε μια πολύ νεότερη.
Άλλες αντιλήψεις, άλλοι ρυθμοί, άλλος τρόπος σκέψης. Και αν δεν γίνει με προσοχή, μπορεί να γίνει επικίνδυνη, όχι μόνο για την επιχείρηση αλλά και για τις ενδοοικογενειακές σχέσεις.
Η διαδοχή δεν είναι απλώς να παραδώσεις τα κλειδιά. Είναι να παραδώσεις ευθύνη, χωρίς να χαθεί η ισορροπία.
Αυτός είναι και ένας από τους βασικούς λόγους που η διαδοχή γίνεται όλο και πιο δύσκολη στον κλάδο μας. Γιατί για να συνεχίσεις σήμερα, δεν αρκεί να ξέρεις τη δουλειά. Πρέπει να μπορείς να σηκώσεις ένα βάρος που συνεχώς μεγαλώνει.
Και αυτό δεν είναι επιλογή για όλους. Ούτε πρέπει να είναι.
